Kako prepoznati alergiju na sunce? Dermatolozi otkrivaju najčešće znakove
Kada pomislimo na posledice previše vremena provedenog na suncu, najčešće nam na pamet padaju opekotine, crvenilo i osećaj zatezanja kože. Međutim, kod nekih ljudi reakcija može izgledati potpuno drugačije. Umesto klasičnog sunčanog opekotina, nakon izlaganja suncu pojavljuju se sitne crvene tačkice, osip, svrab ili peckanje kože.
Ove reakcije se često nazivaju „alergijom na sunce“, iako dermatolozi objašnjavaju da se u većini slučajeva zapravo radi o grupi stanja poznatih kao fotodermatoze, odnosno preosetljivost kože na UV zračenje. Najčešći oblik je polimorfna svetlosna erupcija (Polymorphous Light Eruption – PMLE), koja se javlja nakon izlaganja suncu, naročito u prolećnim i letnjim mesecima.
Kako izgleda alergija na sunce?
Jedan od razloga zbog kojih ljudi često ne prepoznaju ovo stanje jeste to što ne izgleda isto kod svih.
Kod nekih osoba javljaju se sitni crveni čvorići, kod drugih osip nalik koprivnjači, dok se kod pojedinaca mogu pojaviti plikovi ili izdignute crvene promene na koži. Zajedničko im je to što se uglavnom razvijaju na delovima tela koji su bili izloženi suncu.
Najčešći simptomi uključuju:
- intenzivan svrab
- peckanje ili osećaj žarenja
- sitne crvene tačkice ili ispupčenja
- osip koji se spaja u veće crvene površine
- plikove ili promene nalik koprivnjači
- pojačanu osetljivost kože nakon boravka na suncu
Kada se simptomi obično pojavljuju?
Za razliku od opekotina od sunca koje se često razvijaju postepeno tokom dana, alergijska reakcija može da se pojavi već nakon nekoliko minuta ili nekoliko sati provedenih na suncu. Kod nekih osoba simptomi nastupaju tek narednog dana.
Dermatolozi ističu da se reakcije najčešće javljaju početkom leta ili tokom prvih intenzivnijih sunčanih dana, kada koža još nije naviknuta na veću količinu UV zračenja.
Ko je pod većim rizikom?
Iako se alergija na sunce može javiti kod bilo koga, češće se viđa kod žena i osoba između 20. i 40. godine života. Takođe, veći rizik postoji kod ljudi koji žive u područjima sa manje sunčanih dana tokom godine i koji su tokom zime bili uglavnom bez značajnijeg izlaganja suncu.
Kod nekih osoba reakciju mogu dodatno podstaći određeni lekovi, parfemi, kozmetički proizvodi ili biljne supstance koje povećavaju osetljivost kože na UV zračenje.
Šta je Majorka akna?
Još jedno stanje koje se često meša sa alergijom na sunce jeste takozvana Majorka akna (Mallorca acne ili acne aestivalis).
Za razliku od klasičnih akni, ovde se nakon izlaganja suncu pojavljuju sitne, ujednačene crvene papule koje najčešće zahvataju ramena, nadlaktice, dekolte i leđa. Zanimljivo je da lice često ostaje potpuno pošteđeno. Promene se obično javljaju jedan do tri dana nakon intenzivnijeg izlaganja suncu.
Dermatolozi smatraju da UVA zraci igraju važnu ulogu u nastanku ovog stanja, zbog čega se najčešće viđa tokom letovanja i nakon prvih dužih perioda provedenih na suncu.
Kako da zaštitite kožu?
Dobra vest je da osobe sklone ovakvim reakcijama ne moraju potpuno da izbegavaju boravak napolju. Ključ je u pravilnoj zaštiti.
Dermatolozi preporučuju:
- korišćenje širokospektralnog SPF proizvoda koji štiti i od UVA i od UVB zračenja
- redovno obnavljanje zaštite tokom dana
- nošenje šešira sa širokim obodom i lagane zaštitne odeće
- izbegavanje direktnog sunca u periodu kada je UV indeks najviši
- postepeno navikavanje kože na sunce početkom sezone
Za osobe sa osetljivom ili alergijama sklonom kožom dermatolozi uglavnom savetuju formulacije bez intenzivnih mirisa i proizvode namenjene osetljivoj koži, uz obaveznu zaštitu visokog faktora.
Kada treba posetiti dermatologa?
Povremeni blagi osip nakon sunca nije uvek razlog za zabrinutost. Ipak, ako se reakcije ponavljaju svake godine, ako su praćene jakim svrabom, širenjem osipa ili plikovima, važno je obratiti se dermatologu.
Mnoge fotodermatoze mogu izgledati slično drugim kožnim oboljenjima, pa je stručna procena najbolji način da se postavi tačna dijagnoza i odredi odgovarajuća terapija.
Nije svako crvenilo nakon sunčanja obična opekotina. Kod pojedinih ljudi koža reaguje na UV zrake mnogo intenzivnije, kroz osip, svrab i promene koje se iz godine u godinu vraćaju sa prvim letnjim danima.
Zato je važno osluškivati signale koje nam koža šalje. Pravovremena zaštita, postepeno izlaganje suncu i pravilna nega često mogu napraviti veliku razliku. Jer cilj nije samo da provedemo vreme na suncu, već da u njemu uživamo bez neprijatnih posledica po zdravlje kože.
